Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026
Το Ίδρυμα Πολιτισμού της Ιεράς Μητροπόλεως Αιτωλίας και Ακαρνανίας «Άγιος Ευγένιος ο Αιτωλός», και το Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων, του Πανεπιστημίου Πατρών, Παραρτήματος Αγρινίου, συνδιοργάνωσαν την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου, στο Αγρίνιο, εσπερίδα με θέμα: «Το αποτύπωμα της Νηστείας στον Άνθρωπο και την Επιστήμη».
Στην κατάμεστη από κόσμο αίθουσα του πανεπιστημιακού Αμφιθεάτρου, χαιρετισμό απεύθυνε ο Πρόεδρος του Τμήματος Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων κ. Γρηγόρης Μπεληγιάννης, ο οποίος εξήρε την πρωτοβουλία διοργάνωσης μιας εκδήλωσης σε συνεργασία με την Ιερά Μητρόπολη, που συνδύαζε επιστημονικά δεδομένα και σύγχρονη διατροφή μέσα από τη εκκλησιαστική και θρησκευτική ζωή.
Στην εσπερίδα συμμετείχαν με εισηγήσεις:
Η κα Όλγα Μαλισόβα, Επίκουρη Καθηγήτρια με γνωστικό αντικείμενο τη διατροφή, με έμφαση στη σχέση μεταξύ διατροφής και υγείας που μίλησε με θέμα: «Νηστεία και Υγεία: Τί μας λέει η σύγχρονη Επιστήμη της Διατροφής;».
Η εισήγηση προσέγγισε την Ορθόδοξη χριστιανική νηστεία μέσα από το πρίσμα της σύγχρονης Επιστήμης της Διατροφής, αναδεικνύοντας την διατροφική αξία μιας παράδοσης βαθιά ριζωμένης στον ελληνικό πολιτισμό και στην εκκλησιαστική ζωή.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στα κοινά χαρακτηριστικά της παραδοσιακής νηστίσιμης διατροφής με το Μεσογειακό διατροφικό πρότυπο, καθώς και στα επιστημονικά δεδομένα που συνδέουν την Ορθόδοξη νηστεία με ευνοϊκές μεταβολές σε δείκτες της καρδιομεταβολικής υγείας.
Παράλληλα, παρουσιάστηκε η σημασία των φυτικών τροφίμων, των φυτικών ινών και της διατροφικής ποικιλίας, καθώς και η συμβολή τους στη λειτουργία του εντερικού μικροβιώματος. Εξετάστηκαν επίσης ζητήματα διατροφικής επάρκειας και αξιοποίησης βασικών θρεπτικών συστατικών, όπως η πρωτεΐνη, ο σίδηρος, το ασβέστιο και η βιταμίνη Β12.
Μέσα από απλά παραδείγματα της ελληνικής παραδοσιακής κουζίνας, παρουσιάστηκαν πρακτικοί τρόποι με τους οποίους η νηστεία μπορεί να συνδυαστεί με μια ισορροπημένη και θρεπτικά επαρκή διατροφή.
Κεντρικό μήνυμα της εισήγησης της κας Μαλισιόβας ήταν ότι, η Ορθόδοξη νηστεία, πέρα από την βαθύτερη πνευματική της σημασία, μπορεί να αποτελέσει μια πολύτιμη ευκαιρία επανασύνδεσης με τις αρχές της παραδοσιακής Μεσογειακής Διατροφής και την υιοθέτηση συνειδητών διατροφικών επιλογών που προάγουν την υγεία και την ευεξία.
Ακολούθως, ο Δρ. Αλέξιος Βαρδάκας, R & D Manager στην εταιρεία ΓΑΙΑ Τρόφιμα ΑΒΕΕ και μεταδιδακτορικός ερευνητής του Πανεπιστημίου Πατρών στην εισήγησή του με τίτλο «Η Διατροφική Αξία και ο Ρόλος της Ελιάς και του Ελαιολάδου στη Μεσογειακή Διατροφή» ανέφερε ότι, το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και ο καρπός της ελιάς, αποτελούν θεμελιώδεις στυλοβάτες της υγείας, της ευεξίας και της μακροζωίας. Βασιζόμενη σε επιστημονικά δεδομένα και εμβληματικές έρευνες, η παρουσίαση τεκμηρίωσε την ισχυρή καρδιοπροστατευτική δράση του ελαιολάδου, η οποία αποδίδεται στην υψηλή περιεκτικότητά του σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα (κυρίως ελαϊκό οξύ). Παράλληλα ο κ. Βαρδάκας, ανέλυσε την συμβολή του ελαιολάδου στην ρύθμιση της χοληστερόλης, με τη μείωση της «κακής» LDL, την βελτίωση της αγγειακής λειτουργίας, καθώς και τη δραστική μείωση του κινδύνου εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.
Επιπρόσθετα, η παρουσίαση εστίασε στα πολυδιάστατα οφέλη της επιτραπέζιας ελιάς και των βιοενεργών συστατικών της, όπως η ελαιοκανθάλη και η ελαιοευρωπεΐνη, που προσφέρουν αντιφλεγμονώδη και αντιοξειδωτική προστασία στον εγκέφαλο και το νευρικό σύστημα. Τέλος, παρουσίασε την κεντρική θέση του ελαιολάδου ως βάση της μεσογειακής διατροφικής πυραμίδας, την θετική επίδρασή του στον μεταβολισμό και τον κορεσμό, καθώς και τον καθοριστικό ρόλο του στα διεθνή πρότυπα μακροζωίας, όπως αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στο παράδειγμα της ικαριώτικης διατροφής.
Κατόπιν, ο Πρωτοπρεσβύτερος π. Χριστοφόρος Χρόνης, κληρικός της Ιεράς Μητροπόλεως Αιτωλίας και Ακαρνανίας, εφημέριος του Ιερού Ναού Αγίου Χριστοφόρου Αγρινίου και Επίκουρος Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Τμήματος Θεολογίας, μίλησε με θέμα: «Η νηστεία μέσα στην Ορθόδοξη παράδοση και η σημασία της στη ζωή του πιστού».
Ο ομιλητής παρουσίασε τη νηστεία ως διαχρονικό στοιχείο της εκκλησιαστικής ζωής, με αναφορές στην Αγία Γραφή, την πατερική διδασκαλία και την ασκητική παράδοση της Εκκλησίας.
Ξεκινώντας από το παράδειγμα του Αγίου Ιωάννου της Κλίμακος, υπογράμμισε ότι ο σκοπός της νηστείας δεν είναι η απλή αποχή από συγκεκριμένες τροφές, αλλά η καταπολέμηση των παθών, η καλλιέργεια της εγκράτειας και η απελευθέρωση του ανθρώπου από την απληστία και την υπερηφάνεια.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη διδασκαλία του Μεγάλου Βασιλείου, σύμφωνα με την οποία «Ἀληθὴς νηστεία ἡ τοῦ κακοῦ ἀλλοτρίωσις», τονίζοντας ότι η σωματική νηστεία αποκτά το πραγματικό της νόημα όταν συνοδεύεται από την εγκράτεια της γλώσσας, την αποφυγή του θυμού, την καταπολέμηση της κατάκρισης και την έμπρακτη αγάπη προς τον συνάνθρωπο.
Επισήμανε, επίσης, ότι η νηστεία δεν μπορεί να περιορίζεται σε μια τυπική τήρηση διατροφικών κανόνων, ούτε να μετατρέπεται σε αφορμή προσωπικής υπερηφάνειας. Αντίθετα, συνδέεται άρρηκτα με τη μετάνοια, την προσευχή, τη φιλανθρωπία και τη συμμετοχή στη λατρευτική ζωή της Εκκλησίας.
Αναφερόμενος στις προκλήσεις της σύγχρονης εποχής, υπογράμμισε ότι η νηστεία διδάσκει στον άνθρωπο την αξία του μέτρου, της υπομονής και της αυτοσυγκράτησης, μέσα σε μια κοινωνία που καλλιεργεί τη διαρκή κατανάλωση και την άμεση ικανοποίηση κάθε επιθυμίας.
Παράλληλα, ανέδειξε τη σημασία της διάκρισης και της ποιμαντικής ευαισθησίας, επισημαίνοντας ότι η Εκκλησία αντιμετωπίζει με κατανόηση τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε ανθρώπου, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν προβλήματα υγείας ή άλλες αντικειμενικές δυσκολίες.
Ολοκληρώνοντας ο π. Χριστόφορος Χρόνης τόνισε ότι, η νηστεία δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά προετοιμασία για τη χαρά της συνάντησης με τον Χριστό, ενώ η αληθινή της καρποφορία γίνεται ορατή στη συμπεριφορά του ανθρώπου και στις σχέσεις του με τους άλλους.
Η διοργάνωση επιδίωκε να αναδείξει τη σημασία της νηστείας, εξετάζοντάς την μέσα από τη εκκλησιαστική και την επιστημονική οπτική, αναδεικνύοντας τις πνευματικές, ψυχολογικές και διατροφικές της διαστάσεις.
Στο επίκεντρο βρέθηκε ο άνθρωπος και η δυνατότητα να κατανοήσει βαθύτερα τις επιλογές που διαμορφώνουν την καθημερινότητα και την ποιότητα της ζωής του.
Για τη σημασία και το ρόλο της νηστείας και της βαθύτερης πίστης ως μέσο κάθαρσης ψυχών και σωμάτων, αναφέρθηκε στην ομιλία του ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Αιτωλίας & Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνός, ενώ μίλησε με θερμά λόγια για την πρώτη συνεργασία της Ιεράς Μητροπόλεως με το Πανεπιστήμιο Πατρών, στο Αγρίνιο, που εγκαινιάζει ένα πλαίσιο επικοινωνίας και κοινών πρωτοβουλιών ανάμεσα στους δύο φορείς.
Στην αρχή της ομιλίας του αναφέρθηκε στην επέτειο συμπληρώσεως τεσσάρων ετών από την ενθρόνισή του, επισημαίνοντας ότι η πραγματοποίηση της συγκεκριμένης εκδήλωσης αποτέλεσε έναν ιδιαίτερα όμορφο τρόπο εορτασμού της επετείου.
Εξέφρασε τη δοξολογία του προς τον Θεό, ο Οποίος τον οδήγησε σε έναν ευλογημένο τόπο, με ευλογημένους ανθρώπους, με τους οποίους, όπως ανέφερε, κατά τη διάρκεια αυτών των τεσσάρων ετών οικοδομήθηκε μια αληθινή σχέση πνευματικής συμπόρευσης.
Ευχαρίστησε θερμά τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Πολιτισμού για την πρωτοβουλία της διοργάνωσης, καθώς και τον Πρόεδρο του Τμήματος Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων, κ. Γρηγόριο Μπελιγιάννη, για την αποδοχή της πρότασης συνεργασίας.
Αναγνώρισε τη σημαντική επιστημονική και κοινωνική προσφορά του Πανεπιστημίου και εξέφρασε την πρόθεση της τοπικής Εκκλησίας να στηρίξει το έργο του και να αναπτύξει νέες κοινές πρωτοβουλίες.
Ευχαρίστησε επίσης τους τρεις εισηγητές για την ουσιαστική συμβολή τους, τη Λέσχη Αρχιμαγείρων Ελλάδος, το Επιμελητήριο Αιτωλοακαρνανίας και τον Πρόεδρό του κ. Παναγιώτη Τσιχριτζή για την υποστήριξη της εκδήλωσης, καθώς και την κα Μαρία Αγγέλη για την παρουσίαση και τον συντονισμό της εσπερίδας.
Στη συνέχεια, καταθέτοντας τις προσωπικές του σκέψεις για το βαθύτερο νόημα της νηστείας, υπογράμμισε ότι όλα τα αγαθά αποτελούν δώρα του Θεού και ότι ο άνθρωπος καλείται να τα απολαμβάνει με μέτρο και ευγνωμοσύνη.
«Η νηστεία δεν είναι σκοπός, αλλά είναι το μέσον. Δεν νηστεύουμε απλά για να νηστέψουμε. Η νηστεία, όπως όλα τα είδη της πνευματικής και σωματικής μας άσκησης, έχουν έναν και μοναδικό σκοπό: να μας οδηγήσουν σε αγαπητική σχέση με τον Θεό και με τον άνθρωπο», τόνισε χαρακτηριστικά.
Εξήγησε ότι η αξία της νηστείας δεν κρίνεται αποκλειστικά από την αυστηρότητα της αποχής ή από τη διάρκεια της άσκησης, αλλά από τους πνευματικούς καρπούς που αυτή δημιουργεί.
Όπως ανέφερε, στο τέλος κάθε περιόδου νηστείας ο πιστός καλείται να αναρωτηθεί «πόσο περισσότερο πλησίασε τον Θεό και τον συνάνθρωπό του». Αντίθετα, όταν η νηστεία γεννά υπερηφάνεια και την ψευδαίσθηση της πνευματικής αυτάρκειας, τότε χάνει τον πραγματικό της προσανατολισμό.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη σύνδεση της νηστείας με τη φιλανθρωπία και την έμπρακτη προσφορά προς τον συνάνθρωπο.
«Η νηστεία έχει δύο όψεις. Είναι αυτό που στερούμαι και αυτό που πρέπει να προσφέρω», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η σωματική εγκράτεια οφείλει να συνοδεύεται από έργα αγάπης.
«Όταν η νηστεία δεν συνδυαστεί με τη φιλανθρωπία, υψώνει τείχη αντί για γέφυρες», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι μια νηστεία χωρίς αγάπη μπορεί να οδηγήσει στην εγωπάθεια και στον πνευματικό ναρκισσισμό.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα παρουσίασε τον Φαρισαίο της ευαγγελικής παραβολής, ο οποίος, παρά την αυστηρή τήρηση της νηστείας, δεν κατόρθωσε να πλησιάσει τον Θεό, εξαιτίας της υπερηφάνειας και της περιφρόνησης προς τον συνάνθρωπό του.
Ο Σεβασμιώτατος στάθηκε ιδιαίτερα και στη χαρά που πρέπει να χαρακτηρίζει την πνευματική ζωή του πιστού, επισημαίνοντας ότι η νηστεία δεν μπορεί να αποτελεί αιτία απομόνωσης ή δυσκολίας στις ανθρώπινες σχέσεις.
Αντίθετα, οφείλει να καλλιεργεί την υπομονή, την κατανόηση, τη συγχωρητικότητα και τη διάθεση ειρηνικής συνύπαρξης.
«Αν θέλουμε να αξιολογήσουμε την ποιότητα της νηστείας μας, αρκεί να απαντήσουμε σε ένα ερώτημα: Νηστεύοντας, μπόρεσα να αγαπήσω και να συγχωρήσω περισσότερο τον συνάνθρωπό μου; Μπόρεσα να αποκτήσω αυτή την πνευματική χαρά που μου έδωσε τη δυνατότητα να αναγνωρίσω στο πρόσωπο του άλλου τη ζωντανή εικόνα του Θεού;»
Κατακλείοντας τον χαιρετισμό του τόνισε, ότι το ουσιαστικό κριτήριο της νηστείας δεν είναι μόνο όσα στερήθηκε ή κατόρθωσε ο άνθρωπος, αλλά κυρίως η εσωτερική του μεταμόρφωση.
«Δεν έχει τόσο μεγάλη αξία τί στερηθήκαμε ποσοτικά και ποιοτικά, τί κάναμε δηλαδή, αλλά το τί γίναμε μέσα στην περίοδο της νηστείας», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η πνευματική άσκηση πρέπει να κάνει τον άνθρωπο περισσότερο συγκαταβατικό, υπομονετικό και πρόθυμο να αποδέχεται τις αδυναμίες των άλλων.
Ολοκληρώνοντας, ευχαρίστησε τους παρευρισκομένους για τη συμμετοχή τους, η οποία, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, ξεπέρασε κάθε προσδοκία, και προέτρεψε το Διοικητικό Συμβούλιο του Ιδρύματος Πολιτισμού να συνεχίσει την ανάληψη αντίστοιχων πρωτοβουλιών.
Επισήμανε μάλιστα ότι η επιτυχία της εσπερίδας αναδεικνύει την ανάγκη για ακόμη στενότερη συνεργασία της τοπικής Εκκλησίας με το Πανεπιστήμιο και τους υπόλοιπους φορείς της περιοχής.
Ο Μητροπολίτης κ. Δαμασκηνός επέδωσε στους συντελεστές της εκδήλωσης αγιογραφημένες εικόνες και αναμνηστικά.
Την παρουσίαση της εκδήλωσης έκανε η κα Μαρία Αγγέλη, Φιλόλογος, Δρ Κοινωνικής Λαογραφίας.
Στο τέλος των εισηγήσεων ακολούθησε Master Class Μαγειρικής και Ζαχαροπλαστικής, από εκπροσώπους της Λέσχης Αρχιμαγείρων Ελλάδος, υπό τον συντονισμό του κ. Κωνσταντίνου Πίτσιου, Executive PastryChef και μέλους της Λέσχης Αρχιμαγείρων Ελλάδος.
Παρουσιάστηκαν τρόποι παρασκευής νηστίσιμων συνταγών, με έμφαση στη σωστή αξιοποίηση των υλικών και στις δυνατότητες που προσφέρουν στη μαγειρική και τη ζαχαροπλαστική.
Η εσπερίδα πραγματοποιήθηκε στο Αμφιθέατρο των πανεπιστημιακών τμημάτων στο Αγρίνιο, ενώ η δράση υλοποιήθηκε με την ευγενική υποστήριξη του Επιμελητηρίου Αιτωλοακαρνανίας, το οποίο συνέβαλλε ουσιαστικά στην πραγματοποίησή της.
