Τρίτη 26 Μαΐου 2026
Σε μια κατάμεστη από κόσμο αίθουσα, πραγματοποιήθηκε σήμερα Τρίτη 26 Μαΐου παρουσιάστηκε το νέο βιβλίο του Κώστα Σ. Πατρώνη με τίτλο: «Αγρίνιο – Η δεκαετία του 1980, οι απώλειες», που διοργάνωσε ο Δήμος Αγρινίου στο κτίριο της πρώην Τράπεζας της Ελλάδος, στο Αγρίνιο.
Το βιβλίο καταγράφει μια περίοδο κατά την οποία η πόλη πέρασε απότομα από το παλιό στο νέο πρόσωπό της. Κτίρια, γειτονιές, αρχιτεκτονικά ίχνη και στοιχεία της αστικής μνήμης εξαφανίστηκαν μέσα σε λίγα χρόνια, κάτω από την πίεση της ανοικοδόμησης και της λογικής της «ανάπτυξης» που κυριάρχησε εκείνη την εποχή. Η δεκαετία του ’80 παρουσιάζεται όχι μόνο ως περίοδος εκσυγχρονισμού αλλά και ως εποχή σημαντικών απωλειών για την ιστορική και αισθητική ταυτότητα του Αγρινίου.
Χαιρετισμό απεύθυναν, η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού, Μαρία Παπαγεωργίου, ο Αντιπεριφερειάρχης, Λίνος Μπλέτσας, ο Πρόεδρος του ΤΕΕ Αιτωλ/νίας, Πάνος Κέκελος, ο Πρόεδρος του Photopolis και της Φωτογραφικής Ομάδας Art8, Πάνος Καλτσάς, ενώ παρευρέθηκαν, ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Αγρινίου, Κωνσταντίνος Ζώης, ο Αντιδήμαρχος Κωνσταντίνος Βραχωρίτης, ο Γεν. Γραματέας του Δήμου Αγρινίου, Δημήτρης Τζώλης, ο Επικεφαλής της Δημοτικής Παράταξης «Αγρίνιο - Πάμε Ψηλά» Κωνσταντίνος Πιστιόλας, ο Επικεφαλής της Δημοτικής Παράταξης «Αγρίνιο – Ανοιχτό & Πράσινο», Δημήτρης Τραπεζιώτης, ο Πρόεδρος του ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου, Ανδρέας Σκαρτσάρης, ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου, Παναγιώτης Τσιχριτζής, ο Πρόεδρος του ΣΕΕΔΑ Αγρινίου, Σωκράτης Κωστίκογλου και πάρα πολλοί συμπολίτες μας.
Για το βιβλίο μίλησαν η Δρ. Αρχιτεκτονικής και Ομότιμη Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Πατρών Δώρα-Μονιούδη Γαβαλά, ο συγγραφέας Κώστας Σ. Πατρώνης και ο Αρχιτέκτονας, Δημήτρης Παπακωνσταντίνου.
Η συζήτηση περιστράφηκε γύρω από τη μνήμη της πόλης, τις αστικές μεταβολές των τελευταίων δεκαετιών και το ερώτημα αν το Αγρίνιο κατάφερε τελικά να διασώσει κάτι από τον ιστορικό του χαρακτήρα μέσα στην ταχύτητα της μεταπολιτευτικής οικοδομικής έκρηξης.
Στο βιβλίο – λεύκωμα ο Δημήρχος Αγρινίου, Γεώργιος Παπαναστασίου, αναφέρει τα εξής:
«Το Αγρίνιο είναι μια πόλη που αλλάζει, εξελίσσεται, προχωρά. Όμως η δύναμή του δεν βρίσκεται μόνο στο μέλλον που χτίζει, αλλά και στη μνήμη που επιλέγει να διαφυλάξει. Το λεύκωμα «Αγρίνιο: Η δεκαετία του '80 - Οι απώλειες» αποτελεί μια πολύτιμη κατάθεση μνήμης και συνείδησης μια υπενθύμιση ότι η ταυτότητα της πόλης μας είναι άρρηκτα δεμένη με τα κτίρια, τους χώρους και τις εικόνες που τη διαμόρ- φωσαν.
Ο Κώστας Πατρώνης, με το βλέμμα του Μηχανικού αλλά και την ευαισθησία του ενεργού πολίτη, μας παραδίδει ένα έργο τεκμηρίωσης και αγάπης. Μέσα από τις φωτογραφίες του και τα κείμενα, η δεκαετία του '80 ζωντανεύει ως μια κρίσιμη καμπή για το Αγρίνιο: μια εποχή απωλειών, αλλά και αφύπνισης. Η καταγραφή των κτιρίων που χάθηκαν –και εκείνων που σώθηκαν χάρη στη συλλογική προσπάθεια δεν λειτουργεί νοσταλγικά, λειτουργεί παιδευτικά και προειδοποιητικά. Μας καλεί να σκεφτούμε τι σημαίνει ανάπτυξη και ποιο τίμημα είμαστε διατεθειμένοι να πληρώσουμε γι' αυτήν.
Ως Δημοτική Αρχή, πιστεύουμε βαθιά ότι η πρόοδος δεν έρχεται σε σύγκρουση με την ιστορική μνήμη. Αντίθετα, χτίζεται πάνω σε αυτήν. Η προστασία της αρχιτεκτονικής μας κληρονομιάς, η ανάδειξη του αστικού τοπίου και ο σεβασμός στην ψυχή της πόλης αποτελούν βασικούς άξονες του οράματός μας για ένα Αγρίνιο σύγχρονο, βιώσιμο και ανθρώπινο. Η έκδοση αυτή είναι μια σημαντική συμβολή προς αυτή την κατεύθυνση και αξίζει να διαβαστεί όχι μόνο ως αρχείο του χθες, αλλά ως εργαλείο σκέψης για το αύριο.
Θερμά συγχαρητήρια στον φωτογράφο Κώστα Πατρώνη, στον Αρχιτέκτονα Δημήτρη Παπακωνσταντίνου που έγραψε τα κείμενα και είχε την επιστημονική επιμέλεια και σε όλους όσοι συνέβαλαν στην υλοποίηση αυτού του έργου. Η μνήμη, όταν καταγράφεται, γίνεται δύναμη. Και το Αγρίνιο έχει τη δύναμη να θυμάται, να μαθαίνει και να προχωρά με αυτογνωσία και όραμα».
Στον χαιρετισμό της η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού, Μαρία Παπαγεωργίου, σημειώνει χαρακτηριστικά:
«Η παρούσα έκδοση, η οποία αφορά στο Αγρίνιο της δεκαετίας του 1980 και τις σημαντικές απώλειες του κτιριακού του αποθέματος, μας δίνει την ευκαιρία να σταθούμε με μεγαλύτερη προσοχή σε μια περίοδο βαθιάς μετάβασης για την πόλη μας, τότε που η εικόνα της άλλαζε γρήγορα και οριστικά. Ήταν μια εποχή κατά την οποία το παλιό και το νέο συνυπήρχαν για λίγο, πριν η ανοικοδόμηση και η αντιπαροχή διαμορφώσουν τη σύγχρονη μορφή του Αγρινίου.
Οι φωτογραφίες που συγκεντρώνονται σε αυτή την έκδοση δεν αποτυπώνουν μόνο κτίρια, δρόμους και όψεις που δεν υπάρχουν πια, αλλά καταγράφουν έναν ολόκληρο τρόπο ζωής, μια κλίμακα και μια καθημερινότητα που στα διακά μεταβλήθηκαν. Μέσα από τη συστηματική αυτή τεκμηρίωση, ο αναγνώστης μπορεί να παρακολουθήσει τις αλλαγές στον αστικό ιστό, να αναγνωρίσει σημεία αναφο ράς και να συνδέσει προσωπικές μνήμες με τη συλλογική ιστορία της πόλης.
Σε μια περίοδο όπου η ανάγκη για ανάπτυξη και στέγαση υπερίσχυε κάθε άλλης προτεραιότητας, πολλές αξιόλογες κατασκευές κατεδαφίστηκαν, χωρίς να είναι εύκολα ορατό εκείνη την εποχή το μέγεθος της απώλειας. Σήμερα, με με γαλύτερη εμπειρία και επίγνωση, μπορούμε να δούμε πιο καθαρά τη σημασία της διατήρησης και της επανάχρησης του ιστορικού κτιριακού μας αποθέματος, ώστε η εξέλιξη να συνδυάζεται με τον σεβασμό στη ιστορικότητα του αστικού τοπίου.
Θερμά συγχαρητήρια και ευχαριστίες σε όλους όσους συνέβαλαν στην υλοποίηση αυτής της έκδοσης».
Ο Πολιτικός Μηχανικός και συγγραφέας του βιβλίου, Κώστας Σ. Πατρώνης, γράφει μεταξύ άλλων:
«Η έκδοση αυτή έχει μεγάλη συναισθηματική αξία για μένα. Δεν είναι μόνο η φωτογράφιση που έκανα επί δεκαετίες. Είναι θάλεγα ένα έργο ζωής καθώς αφιέρωσα αμέτρητες ώρες στα σπίτια αυτά που βλέπετε, και που δεν υπάρχουν πια τα περισσότερα, εξερευνώντας τα μυστικά της κατασκευής τους. Κυρίως όμως προσπαθώντας να φανταστώ ποιοί άνθρωποι κατοικούσαν εκεί, πώς ζούσαν, τι στιγμές χαράς και λύπης περάσανε…
Αν σκεφτεί κανεις μάλιστα ότι στα πιο παλιά σπίτια ζήσανε πολλές γενιές διαδοχικά.
Κάθε σπίτι έχει τις δικές του ιστορίες να διηγηθεί. Εγκαταλελειμμένα, πολλές φορές ακόμα και από τους ιδιοκτήτες τους, αισθανόμουν σαν ψυχοπομπός που τα συνόδευε ως το τέλος. Χαρακτηριστική περίπτωση το αρχοντικό Φαφούτη - Ξηντάρα στην οδό Μπαϊμπά 28 με τις υπέροχες οροφογραφίες. Γκρεμίστηκε μια Κυριακή πρωί τον Ιούνιο του 1992.
Όμως υπάρχουν και ευχάριστες στιγμές, όταν και μαρώνουμε βλέποντας παλιά κτίρια αναστηλωμένα. Ευτυχώς έχουμε και στην πόλη μας μερικά τέτοια παραδείγματα.
Αρκετά από τα κτίρια αυτά, μπορείτε να τα διακρίνετε στην αεροφωτογραφία εντός του βιβλίου. Είναι μια ευτυχής συγκυρία η φωτογραφία αυτή, ένα πολύτιμο τεκμήριο για την πόλη μας. Όταν την είδα για πρώτη φορά ήταν μια αποκάλυψη για μένα. Σύντομα μου έγινε εμμονή, εξετάζοντάς την με τις ώρες και περιδιαβαίνοντας μέσα στα δρομάκια αυτής της μικρής πολιτείας που ήταν τόσο κοντά στα χρόνια της παιδικής μου ηλικίας.
Όμως γιατί διάλεξα τη δεκαετία του 1980;
Πρώτα γιατί η αρχή της συμπίπτει με την επιστροφή μου στο Αγρίνιο, ύστερα από τις σπουδές. Ξανάβλεπα την γενέθλια πόλη με άλλο «μάτι». Ήθελα να αποτυπώσω το καθετί. Φωτογράφιζα τα πάντα: κτίρια, ανθρώπους, σκηνές στην αγορά.
Δεύτερον γιατί αισθανόμουν ότι η δεκαετία αυτή θα είναι καθοριστική, μια τομή στην ιστορία της πόλης. Έφευγαν σιγά-σιγά τα παλιά κτίρια και οι παλιές συνήθειες. Η γρήγορη ανοικοδόμηση άλλαζε το πρόσωπο του Αγρινίου.
Ένας τρίτος λόγος είναι γιατί η δεκαετία αυτή συνέπεσε με τις προσπάθειές μου, μαζί με άλλους συμπολίτες, για τη διάσωση και διατήρηση ορισμένων αξιόλογων και χαρακτηριστικών κτιρίων της πόλης. Αυτή η προσπάθεια τις περισσότερες φορές πέτυχε, όπως η περίπτωση του Σιδηροδρομικού Σταθμού με την διπλανή πλατεία (1980), του Θερινού Κινηματοθεάτρου «ΕΛΛΗΝΙΣ» (1983), των Καπναποθηκών Καμποσιώρα (τώρα κτίριο ΤΕΕ) και μιας δεκάδας ακόμα δημοσίων και ιδιωτικών κτιρίων τα οποία κρίθηκαν διατηρητέα. Άλλες φορές πάλι χάθηκε η μάχη, όπως η περίπτωση του Αρχοντικού Φαφούτη-Ξηντάρα και εκείνη των Καπναποθηκών Παναγόπουλου. Δεν χάθηκε όμως ο πόλεμος.
Η φωτογραφία είναι ο καλύτερος σύμμαχος της μνήμης και της ιστορίας. Έτσι ο φωτογράφος γίνεται πολλέςφορές χωρίς να το ξέρει ο οπτικός «ιστορικός» της εποχής του.
Η δουλειά μου αυτή είναι φανερό ότι δεν έχει τόσο καλλιτεχνικό χαρακτήρα. Αποτελεί κυρίως μια κατα γραφή, ένα αποτύπωμα της περιόδου εκείνης. Είναι όμως και μια έκφραση της βιωματική σχέσης μου με την ψυχή αυτής της πόλης και τα κτίρια της.
Η ιδέα για την παρούσα έκδοση προέκυψε από την ομόνυμη έκθεσή μου φωτογραφίας στην παλιά Δημοτική Αγορά τον Απρίλιο του 2019. Η μεγάλη προσέλευση και το έντονο ενδιαφέρον των συμπολιτών μας, επιβεβαίωσαν ότι το θέμα των παλιών κτιρίων παραμένει ζωντανό.
Η υλοποίηση της ιδέας μου κατέστη δυνατή χάρις στο ενδιαφέρον και την στήριξη του Δήμου Αγρινίου και ιδιαίτερα του Δημάρχου Γιώργου Παπαναστασίου, της Αντιδημάρχου Πολιτισμού Μαρίας Παπαγεωργίου, του Γεν. Γραμματέα του Δήμου, Δημήτρη Τζιώλη και όλων όσοι συνετέλεσαν να πραγματοποιηθεί η έκδοση αυτή. Τους ευχαριστώ όλους θερμά.
Θερμές ευχαριστίες οφείλονται στον φίλο Αρχιτέκτονα, Δημήτρη Παπακωνσταντίνου, ο οποίος δεν περιορίστηκε στον ρόλο του επιμελητή, αλλά λειτούργησε ως ο οργανωτικός νους πίσω από το υλικό. Με βαθιά γνώση της αρχιτεκτονικής μορφολογίας και του αστικού ιστού της πόλης, συνέγραψε τα τεκμηριωμένα κείμενά του και, μέσα από έναν εμβριθή σχολιασμό, κατάφερε να οργα νώσει τις πολυποίκιλες και συγκινησιακά φορτισμένες μνήμες της δεκαετίας του 1980 σε μια συγκροτημένη αφήγηση, αναδεικνύοντας το λεύκωμα αυτό σε μια πολύτιμη παρακαταθήκη για τον τόπο μας. Τέλος ευχαριστώ τις Εκδόσεις Πασχέντη για την συνεργασία και το άρτιο αποτέλεσμα.
ΚΩΣΤΑΣ Σ. ΠΑΤΡΩΝΗΣ
Γεννήθηκε στο Αγρίνιο το 1950. Σπούδασε Πολιτικός Μηχανικός στη Θεσσαλονίκη και Κινηματογράφο στο Πανεπιστήμιο PARIS VIII. Η ενασχόλησή του με τη φωτογραφία υπερβαίνει τα 50 χρόνια. Την περίοδο 1970 - 2000 φωτογράφισε συστηματικά σκηνές της πόλης με έμφαση στα κτίρια του Αγρινίου, πολλά από τα οποία σήμερα δεν υπάρχουν.
Από το 1980 συμμετέχει ενεργά στην Κινηματογραφική Λέσχη του Δήμου Αγρινίου και πρωτοστάτησε στη διάσωση του Θερινού Κινηματογράφου ΕΛΛΗΝΙΣ, του Σιδηροδρομικού Σταθμού και άλλων κτιρίων της πόλης μας. Το 2016 εξέδωσε Φωτογραφικό Λεύκωμα με τον τίτλο: «Το φως των εποχών».
- Τέλος, η έκδοση πραγματοποιήθηκε από τον Δήμο Αγρινίου και εντάσσεται στις προσπάθειες καταγραφής και ανάδειξης της τοπικής ιστορίας και της συλλογικής μνήμης της πόλης.